neoliberalne idee niszczą demokratyczny sen

During Great Depression, which I’m old enough to remember, there was – and most of my family was unemployed working class… It was bad, much worse subjectively than today. But there was an expectation that things were going to get better. There was a sense of real hopefulness. There isn’t today.

– tym optymistycznymi zdaniami Noam Chomsky rozpoczyna Requiem for the American Dream (2016). W dalszych częściach wywiadu tłumaczy, że brak nadziei wynika z pogłębiających się nierówności i świadomości biedniejszej części społeczeństwa, że nie ma szans na lepsze jutro, bo przysłowiowy 1% najbogatszych swoimi wpływami zabezpiecza jedynie własne interesy. Chomsky przedstawia 10 zasad nierówności i pokazuje, jak ich urzeczywistnianie w neoliberalnych praktykach od lat 70. stopniowo, ale konsekwentnie i skutecznie zabija tytułowy amerykański sen, czyli przekonanie o możliwości awansu społecznego (czytaj: klasowego) dzięki edukacji i pracy.

Oto przepis na sukces:
1. Ogranicz demokrację.
2. Stwórz ideologię.
3. Przekształć ekonomię.
4. Przenieś główny ciężar ekonomiczno-społeczny na klasę średnią i biednych.
5. Uderz w solidarność ludzi.
6. Pozwól, aby partykularne interesy bogatych rządziły reugulacjami.
7. Manipuluj wynikami wyborów.
8. Używaj sił rządowych do trzymania tłumu w ryzach.
9. Sfabrykuj przyzwolenie na swoje działania.
10. Zmarginalizuj siłę ludności.

Brzmi złowieszczo i wcale nie jak z bajki, prawda? Wiemy, że nie jest dobrze – nie tylko w Stanach, ale i w Europie. Wiemy, że nierówności osiągają nieprzyzwoicie dużą skalę – i że z roku na rok się ona powiększa. (Z dzisiejszych wiadomości można się było dowiedzieć, że 82% światowego majątku należy do 1%.) O tym, że “millenialsi” mają gorzej niż ich rodzice informują nas co jakiś czas media.

Co ciekawego na podobny temat może nam jeszcze przekazać Chomsky? Otóż spogląda na procesy, które pogłębiają nierówności w Ameryce, z lotu ptaka i obrazowo o nich opowiada. Wykazuje, że sama Konstytucja Stanów ustanowiła porządek, w którym bogatsi są na wygranej pozycji. Między wierszami wtrąca zapomnianą przez ignorantów i ignorantki prawdę, że walka klas nie jest tylko pojęciem podręcznikowym, ale jak najbardziej realnym zjawiskiem. Podkreśla, że momenty społecznego przebudzenia i nacisku na rządzących, takie jak jednoczenie się ruchu robotniczego i strajki w latach 30. albo walczącego o prawa człowieka w latach 60. XX wieku, były kluczowe dla wejścia na kolejne stopnie demokratyzacji Stanów (jak podkreśla, nadal najbardziej wolnościowego państwa) i przypomnieniu władzy, że musi oddać kawałek trzymanego dla siebie tortu.

Z przemyślanej, skrupulatnie prowadzonej narracji można wnioskować, że obecna koncentracja kapitału i władzy sprawia, że powtórzenie podobnych wydarzeń będzie trudne, a Trump w Białym Domu to nic innego jak konsekwencja 250 lat historii USA. Pobudkę z koszmaru, który już śni Ameryka, a którego niebezpieczeństwo krąży też nad Europą (i nie tylko) może zagwarantować tylko radykalnie solidarna walka o równość. Which side are you on?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s